ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
313
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
افتيمون و غاريقون و شحم حنظل ، و بوذ كى سبب لزوجت خلط بوذ و علاج وى بسركا عنصلى بوذ و سركاى خمرى « 1 » و بلبل و داربلبل و دارجينى و فربيون خاصه جن با كشكاب خورذ اينك از نخست اين مقدمات ببايذ دانستن و بازدانستن نوازل و معالجات « 2 » آماسها و سل و ذات الجنب و ذات الريه و آماس جكر و هر يكى را خاصه يكى معالجت بايذ كردن و نبايذ با معالجت سرفه برآميختن « 3 » . و اكنون ياذ كنم آن سرفه كى سبب وى نزله غليظ بوذ از نخست نزله باز بايذ داشتن جنانك بباب نزلهء سرد ياذ كردم و باز طبيخ زوفا بزرك داذن « 4 » و كلنكبين شكرى و علك رومى و انيسون و دايم ببايذ ماليذن سر را و غذا كرنب بايذ داشتن و سباناخ « 5 » ، ميان هر هفته يك بار قى بايذ كردن به آب ترب خام بيش از طعام و كر به نشوذ علاج ربو بايذ كردن ، و كر نزله كرم بوذ از نخست نزله كرم باز بايذ داشتن جنانك ياذ كردم بباب نزله « 6 » و باز هر شبى بيش از خواب غرغره ( f . 246 ) بايذ كردن بطبيخ برك كل سرخ و جلنار و خرنوب شامى اينهمه را بجوشاند با آب و آن اب را غرغره كند بيش از خواب و باز به دهان بكيرذ اين حب صفته « 7 » نشاسته و كثيرا و باذام « 8 » سبيد كرده و باقلى كوفته و بيخته و تخم كوكنار و بوست وى و صمغ عربى و كل ارمنى از همه برابر اينهمه را « 9 » بكوبذ و ببيزذ و حب كند هر
--> ( 1 ) - ف : ظ . سركامى خام . ( 2 ) - ف : معالجت ( 3 ) - ب ه : لعوق ديكر سرفه كودكان را عناب سبستان ميويز منقى از هر يكى بانزده عدد همه را در يكمن اب بجوشانند چون يك شب در اب كرده باشند نرم بجوشانند تا اب صد درم بماند صد درم نبات سبيد در ان كدازند و ببالايند و باتش نرم بقوام ارند و يك درم صمغ عربى و يك درم رب السوس و يك درم بانيد سبيد و بنج درم مغز بادام سبيد كرده سه درم تخم باد . . . يك درم بزرك بريان كرده و همه نرم بسايد و بنج درم روغن بادام با ان شراب . . . ارند و داروها با ان بياميزند . . . بدهند جنانك . . . با شير مادر حل كند و اكر . . . ( 4 ) - ف : داده ( 5 ) - ف : افزوده . و ( 6 ) - ف : افزوده . كرم ( 7 ) - ف : « صفته » ندارد ( 8 ) - ب ه : مغز شيرين ( 9 ) - ف : « اينهمه را » ندارد